شیشه سکوریت یکی از پرکاربردترین انواع شیشه ایمنی در صنعت ساختمان است که با فرایند عملیات حرارتی، مقاومت بیشتری پیدا می‌کند.

شیشه یکی از مهم‌ترین مصالح مورد استفاده در صنعت ساختمان است که علاوه بر تامین نور و ایجاد جلوه بصری، در تامین ایمنی و عملکرد مناسب ساختمان نیز نقش دارد. شیشه سکوریت با بهره‌گیری از فرایند عملیات حرارتی، مقاومت بیشتری در برابر ضربه و حرارت پیدا می‌کند و به همین دلیل در بخش‌های مختلف ساختمان، از پنجره و درهای شیشه‌ای گرفته تا پارتیشن و نرده، کاربرد گسترده‌ای دارد.

در ادامه این مقاله از آرمن همراه ما باشید تا با شیشه سکوریت، ویژگی‌ و کاربردها، نحوه ساخت، مزایا و معایب و راه‌های افزایش ایمنی آن آشنا شوید.

شیشه سکوریت چیست؟

تفاوت شیشه سکوریت و شیشه معمولی
تفاوت اصلی شیشه سکوریت و شیشه معمولی در نحوه شکستن آن‌ها است.

شیشه سکوریت که با نام «شیشه ایمنی»، «شیشه میرال» و «شیشه سخت‌شده» نیز شناخته می‌شود، از طریق فرایند سکوریت‌کردن و اعمال عملیات حرارتی روی شیشه تولید می‌شود. در این فرایند، شیشه معمولی آنیل‌شده تحت شرایط کنترل‌شده حرارت می‌بیند تا تنش‌های داخلی آن تغییر کند. نتیجه این فرایند، تولید شیشه‌ای مقاوم‌تر و مستحکم‌تر است که در برابر ضربه مقاومت بیشتری دارد و هنگام شکست نیز رفتار متفاوتی از خود نشان می‌دهد.

ویژگی‌ مهم شیشه سکوریت، نحوه شکست آن است. این شیشه در صورت شکستن به قطعات کوچک و نسبتا گرد تبدیل می‌شود و برخلاف شیشه معمولی، به قطعات بزرگ و بسیار تیز و خطر آفرین تقسیم نمی‌شود. بااین‌حال، وجود تنش‌های داخلی باعث می‌شود شیشه سکوریت در صورت آسیب‌دیدن، تقریبا به‌طور کامل خرد شود.

رنگ‌های مختلف شیشه سکوریت

شیشه‌های سکوریت از نظر طیف رنگی در انواع مختلفی مانند رفلکس طلایی، ساده (فلوت و سوپر کلیر)، مسی، برنز، دودی، سبز، آبی و مشجر تولید می‌شوند و امکان انتخاب رنگ متناسب با طراحی و کاربرد پروژه وجود دارد.

علاوه بر این، می‌توان شیشه را در رنگ‌های دلخواه نیز تولید کرد؛ به این صورت که رنگ موردنظر روی یک سمت شیشه اعمال شده و سپس شیشه در کوره قرار می‌گیرد. این نوع شیشه‌ها که بک‌پینت (Back Painted) نام دارند، به دلیل پوشش رنگی، دید به سمت دیگر شیشه را از بین می‌برند و بیشتر برای کاربردهای دکوراتیو و ایجاد سطوح رنگی در فضاهای داخلی استفاده می‌شوند.

شیشه سکوریت چه کاربردهایی دارد؟

استفاده از شیشه سکوریت در جان‌پناه
استفاده از شیشه سکوریت در صنعت ساختمان بسیار گسترده است.

شیشه سکوریت در مکان‌هایی کاربرد دارد که مقاومت و ایمنی شیشه اهمیت زیادی دارد. در ساختمان‌های مسکونی و تجاری از شیشه سکوریت در مواردی مانند «نماهای شیشه‌ای»، «در‌های شیشه‌ای بدون قاب»، «پنجره‌های بزرگ»، « درهای شیشه‌ای حمام»، «هندریل‌ها»، «ویترین‌های شیشه‌ای»، «پارتیشن‌های شیشه‌ای» و سایر سطوح شیشه‌ای، به‌ویژه در فضاهایی که احتمال برخورد یا شکستن شیشه وجود دارد، استفاده می‌شود.

البته سکوریت‌کردن شیشه به معنای ضدضربه یا نشکن‌شدن آن نیست. این شیشه همچنان می‌تواند در اثر ضربه شدید بشکند؛ با این تفاوت که مقاومت آن در برابر نیرو و ضربه از شیشه معمولی بیشتر است.

در بسیاری از مقررات ساختمانی، استفاده از شیشه سکوریت در فضاهای پرتردد یا نقاطی که احتمال ایجاد خطر در آن‌ها بیشتر است، الزامی یا توصیه‌شده است. «نورگیرهای سقفی»، «محدوده اطراف راه‌پله‌ها» و «برخی آسانسورها» از جمله مواردی هستند که در آن‌ها رعایت الزامات مربوط به شیشه‌های ایمنی اهمیت دارد.

مراحل تولید شیشه سکوریت چگونه است؟

کارخانه تولید شیشه سکوریت

برای تولید شیشه سکوریت، شیشه ابتدا در کوره تا دمایی بیش از ۱۰۰۰ درجه فارنهایت (حدود ۵۳۸ درجه سانتی‌گراد) حرارت داده می‌شود. سپس با استفاده از جریان‌های پرفشار هوا، سطح آن به‌سرعت خنک می‌شود؛ این مرحله را کوئنچینگ (Quenching) یا سردکردن سریع می‌نامند.

در این فرایند، لایه‌های بیرونی شیشه بسیار سریع‌تر از بخش‌های داخلی سرد می‌شوند. در نتیجه، هنگام سردشدن قسمت داخلی، لایه‌های بیرونی را به سمت خود می‌کشد. به این ترتیب، بخش داخلی شیشه در حالت کشش و لایه‌های بیرونی در حالت فشار قرار می‌گیرند. ایجاد این تنش‌های متقابل باعث افزایش قابل‌توجه استحکام شیشه می‌شود و مقاومت فشاری آن می‌تواند به حدود ۱۰ هزار psi برسد. به همین دلیل است که شیشه سکوریت در مقایسه با شیشه معمولی می‌تواند تا چهار برابر مقاوم‌تر باشد.

مزایای استفاده از شیشه سکوریت

شیشه سکوریت شکسته شده
شیشه سکوریت در صورت شکست، به قطعات کوچک‌ و کم‌خطر تبدیل می‌شود.

شیشه سکوریت به دلیل مقاومت مکانیکی و حرارتی بیشتر نسبت به شیشه معمولی، یکی از گزینه‌های پرکاربرد در انواع ساختمان است. این نوع شیشه در برابر ضربه و تغییرات دمایی مقاومت زیادی دارد و در صورت شکستن، به قطعات کوچک‌تر و کم‌خطرتر تبدیل می‌شود؛ بنابراین احتمال آسیب‌دیدگی ناشی از قطعات تیز و بزرگ شیشه کاهش پیدا می‌کند.

«ایمنی»، «مقاومت بیشتر در برابر ضربه»، «تحمل دمای زیاد» و «کاهش خطر ناشی از شکست» از مهم‌ترین مزایای شیشه سکوریت هستند.

معایب استفاده از شیشه سکوریت

نحوه حمل شیشه سکوریت برای جلوگیری از شکست
خاصیت خورد شدن کامل شیشه سکوریت در اثر شکست،‌ از معایب آن است.

یکی از مهم‌ترین مزایای شیشه سکوریت، یعنی شکستن تمام سطح شیشه و تبدیل‌شدن آن به قطعات کوچک، می‌تواند از جنبه‌ای دیگر یک نقطه ضعف نیز محسوب شود. از آنجا که شیشه سکوریت هنگام واردشدن ضربه به‌طور کامل خرد می‌شود، در برخی شرایط و موارد امنیتی، مشکل آفرین خواهد بود.

محدودیت مهم دیگر این است که شیشه سکوریت پس از انجام فرایند سکوریت‌کردن قابل برش، تغییر ابعاد یا شکل‌دهی مجدد نیست. بنابراین تمام مراحل برش، تعیین ابعاد، شکل‌دهی و پرداخت لبه‌ها باید پیش از سکوریت‌شدن انجام شود. پس از اعمال عملیات حرارتی، ساختار شیشه به‌گونه‌ای تغییر می‌کند که برش یا ایجاد تغییرات روی آن می‌تواند باعث خردشدن کامل شیشه شود. به همین دلیل، اندازه‌گیری دقیق و طراحی صحیح پیش از تولید و نصب شیشه سکوریت اهمیت زیادی دارد.

دلایل شکستن شیشه سکوریت چیست؟

درب شیشه‌ سکوریت شکسته
شیشه سکوریت در اثر چند عامل مشخص، دچار شکست خواهد شد.

شیشه سکوریت با وجود مقاومت زیاد نسبت به شیشه معمولی، همچنان ممکن است در اثر عواملی دچار شکست شود.

مهم‌ترین دلایل شکستن شیشه سکوریت عبارت‌اند از:

  • ضربه به شیشه: شیشه سکوریت در برابر ضربه مقاوم‌ است، اما نشکن نیست. واردشدن ضربه شدید، به‌ویژه به لبه‌ها و گوشه‌های شیشه که حساس‌تر هستند، می‌تواند باعث شکست ناگهانی و خردشدن کامل آن شود.
  • خودکشی شیشه: گاهی شیشه سکوریت بدون واردشدن ضربه آشکار می‌شکند. وجود ناخالصی‌هایی مانند سولفید نیکل در شیشه، آسیب‌های بسیار ریز ایجادشده در زمان تولید یا نصب و تنش‌های داخلی می‌توانند از عوامل این نوع شکست باشند. تغییرات دمایی و تنش حرارتی نیز در برخی شرایط احتمال شکست را افزایش می‌دهند.
  • نداشتن بادخور مناسب هنگام نصب: شیشه باید درون فریم یا یراق‌آلات، فضای کافی برای حرکت و انبساط داشته باشد. اگر به این موارد توجه نشود، فشار به لبه‌های شیشه وارد شده و احتمال آسیب‌دیدگی و شکست آن افزایش پیدا می‌کند.
  • نصب نادرست: اعمال فشار بیش از حد برای جاگذاری شیشه، تماس مستقیم شیشه با قطعات سخت یا فلزی و استفاده نادرست از یراق‌آلات می‌تواند به لبه‌ها آسیب بزند یا ترک‌های ریز ایجاد کند. این آسیب‌ها ممکن است بلافاصله یا مدتی پس از نصب، به شکست کامل شیشه منجر شوند.
  • تنش حرارتی و اختلاف دمایی زیاد: قرارگرفتن بخش‌های مختلف شیشه در معرض دماهای متفاوت می‌تواند تنش حرارتی ایجاد کند. این موضوع به‌ویژه در شیشه‌هایی که بخشی از سطح آن‌ها در معرض تابش شدید خورشید و بخش دیگر در سایه قرار دارد، می‌تواند احتمال شکست را افزایش دهد.

قیمت شیشه سکوریت

قیمت شیشه سکوریت به عوامل مختلفی مانند «ابعاد شیشه»، «ضخامت»، «نوع و رنگ شیشه»، «میزان شفافیت» و «پوشش سطحی» بستگی دارد. همچنین هزینه برش و عملیات خاص مانند سوراخ‌کاری یا ایجاد اشکال و لبه‌های سفارشی، پیش از فرآیند سکوریت شدن باید در نظر گرفته شود؛ زیرا شیشه سکوریت پس از عملیات حرارتی امکان برش یا تغییر ابعاد ندارد.

علاوه بر قیمت خود شیشه، «هزینه حمل»، «نصب» و «یراق‌آلات» نیز می‌تواند بر قیمت نهایی تاثیر بگذارد. بنابراین برای تعیین قیمت دقیق، باید مشخصات فنی و ابعاد مورد نیاز پروژه در اختیار تولیدکننده قرار گیرد.

نحوه افزایش ایمنی شیشه سکوریت

نصب فیلم ایمنی روی شیشه سکوریت
برای افزایش ایمنی شیشه سکوریت در هنگام شکست، می‌توان روی آن را توسط فیلم ایمنی شیشه پوشاند.

برای افزایش ایمنی شیشه سکوریت، می‌توان از روش‌های مختلفی که با هدف کاهش خطر شکست، کنترل نحوه خردشدن شیشه و جلوگیری از آسیب افراد در صورت وقوع شکست انجام می‌شوند، استفاده کرد.

در ادامه به توضیح روش‌های مختلف افزایش ایمنی شیشه سکوریت می‌پردازیم.

استفاده از فیلم ایمنی شیشه

برای افزایش ایمنی شیشه سکوریت، می‌توان از فیلم‌ ایمنی شیشه (Safety glass Film) استفاده کرد. فیلم ایمنی شیشه نوعی لایه پلیمری چندلایه و مقاوم است که با جذب و توزیع انرژی ناشی از ضربه، مقاومت شیشه را افزایش می‌دهد و در صورت شکست، قطعات شیشه را تا حد زیادی در کنار یکدیگر نگه می‌دارد و مانع پراکنده‌شدن خرده‌شیشه‌ها می‌شود.

بنابراین، ترکیب شیشه سکوریت و فیلم ایمنی می‌تواند سطح ایمنی را افزایش دهد؛ چراکه سکوریت مقاومت شیشه در برابر ضربه را بیشتر می‌کند و فیلم، در صورت شکست، به یکپارچه ماندن قطعات خرد شده کمک می‌کند. البته باید توجه داشت که فیلم ایمنی شیشه را نشکن نمی‌کند و میزان محافظت آن از شیشه به نوع، ضخامت و نحوه نصب فیلم بستگی دارد.

استفاده از شیشه سکوریت لمینیت

برای بسیاری از پروژه‌های ساختمانی که تامین هم‌زمان استحکام و ایمنی اهمیت دارد، استفاده از شیشه سکوریت لمینت (Tempered Laminated Glass) گزینه‌ای مناسب است. این شیشه از قرار گرفتن دو یا چند لایه شیشه سکوریت در کنار یکدیگر و اتصال آن‌ها به کمک لایه میانی تشکیل می‌شود. ترکیب استحکام شیشه سکوریت با ویژگی‌های ایمنی شیشه لمینت، این محصول را به انتخابی مناسب برای نماهای مرتفع، سقف‌های شیشه‌ای، نرده‌ها و جان‌پناه‌های شیشه‌ای تبدیل کرده است.

جمع‌بندی

شیشه سکوریت به دلیل مقاومت بیشتر در برابر ضربه و حرارت و همچنین نحوه شکست ایمن‌تر نسبت به شیشه‌های معمولی، یکی از گزینه‌های پرکاربرد در معماری و صنعت ساختمان است. از این شیشه در پنجره‌ها، درهای شیشه‌ای، پارتیشن‌ها، هندریل‌ها و سایر بخش‌هایی که ایمنی و دوام اهمیت دارد، استفاده می‌شود. بااین‌حال، شیشه سکوریت کاملا نشکن نیست و برای کاهش خطر ناشی از شکست و حفظ قطعات شیشه در کنار یکدیگر، می‌توان از فیلم ایمنی شیشه بر روی آن استفاده کرد.

سوالات متداول

شیشه سکوریت چیست؟

شیشه سکوریت نوعی شیشه ایمنی است که با انجام عملیات حرارتی، مقاومت آن در برابر ضربه و حرارت نسبت به شیشه معمولی ۴ برابر افزایش پیدا می‌کند. این شیشه در صورت شکست به قطعات کوچک‌ و بدون لبه تیز (کم‌خطر) تبدیل می‌شود.

شیشه سکوریت چقدر از شیشه معمولی مقاوم‌تر است؟

شیشه سکوریت می‌تواند تا حدود ۴ برابر مقاوم‌تر از شیشه معمولی باشد. میزان مقاومت نهایی به ضخامت، نوع شیشه و شرایط تولید آن بستگی دارد.

شیشه سکوریت در چه قسمت‌هایی از ساختمان استفاده می‌شود؟

از شیشه سکوریت در نماها، پنجره‌ها، درهای شیشه‌ای، درهای حمام، پارتیشن‌ها، هندریل‌ها، نورگیرها و سایر مکان‌هایی که ایمنی شیشه اهمیت بیشتری دارد، استفاده می‌شود.

آیا شیشه سکوریت نشکن است؟

خیر. شیشه سکوریت نشکن نیست و در اثر ضربه شدید،‌ نداشتن بادخور مناسب هنگام نصب، خودکشی شیشه، نصب نادرست و تنش حرارتی و اختلاف دمایی زیاد، می‌تواند کاملا خرد شود.

آیا شیشه سکوریت بعد از تولید قابل برش است؟

خیر. برش، سوراخ‌کاری، شکل‌دهی و پرداخت لبه‌ها باید پیش از انجام عملیات سکوریت‌کردن انجام شود؛ زیرا تغییر یا برش شیشه پس از سکوریت‌شدن می‌تواند باعث خردشدن کامل آن شود.

فیلم ایمنی شیشه سکوریت چیست؟

فیلم ایمنی شیشه سکوریت یک لایه پلیمری چندلایه و مقاوم است که روی سطح شیشه سکوریت نصب می‌شود تا در صورت شکست شیشه، به نگه‌داشتن قطعات در کنار یکدیگر کمک کند و پراکنده‌شدن خرده‌شیشه‌ها را کاهش دهد.

آیا می‌توان فیلم ایمنی را روی شیشه سکوریت نصب کرد؟

بله. فیلم ایمنی را می‌توان روی شیشه سکوریت نصب کرد. در این ترکیب، سکوریت مقاومت شیشه را افزایش می‌دهد و فیلم ایمنی به حفظ یکپارچگی قطعات پس از شکست کمک می‌کند؛ بنابراین این دو می‌توانند مکمل یکدیگر باشند.